تضاد افکار مثبت و منفی: آیا واقعاً باید همیشه شاد باشیم؟نقدی بر مثبت‌اندیشی سطحی و معرفی رویکرد پذیرش واقع‌گرایانه هیجانات

مقدمه: وقتی جمله‌های قشنگ، حالمان را بدتر می‌کننداین روزها اگر کمی ناراحت باشی، غم داشته باشی یا بخوای با کسی درد دل کنی، به احتمال زیاد این جمله را شنیده‌ای:«مثبت فکر کن!» یا بدتر: «شاد باش، گذشته رو فراموش کن!»در ظاهر شاید جمله‌های خوبی باشند؛ اما در دل آدم‌هایی که دلتنگ، خسته یا بی‌رمق هستند، چیزی جز فشار بیشتر نمی‌سازند.شبکه‌های اجتماعی پر از جملات انگیزشی شده‌اند؛ اما آیا واقعاً کافی است چند جمله قشنگ بخوانیم تا همه چیز خوب شود؟آیا فقط با فکرهای مثبت، می‌توانیم با اضطراب، تروما، مهاجرت، یا تنهایی کنار بیاییم؟

مشکل از کجاست؟ مثبت‌گرایی سمی یعنی چه؟مثبت‌گرایی سمی (Toxic Positivity) یعنی:هر نوع احساس ناخوشایند را رد کنیم، سانسور کنیم یا با لبخندهای اجباری بپوشانیم.روانشناسانی مثل دکتر سوزان دیوید، استاد روانشناسی در دانشگاه هاروارد، سال‌هاست که درباره‌ی خطرات این رویکرد هشدار داده‌اند.او می‌گوید:«رد کردن هیجانات ناخوشایند، ظرفیت ما برای مقابله با چالش‌های واقعی زندگی را کاهش می‌دهد.»وقتی مدام وانمود می‌کنیم خوبیم،وقتی خودمان را مجبور می‌کنیم لبخند بزنیم،و وقتی با غم، ترس یا تنهایی‌مان رو به رو نمی‌شویم،در واقع بخشی از واقعیت انسانی‌مان را سرکوب می‌کنیم.

این مقاله برای چه کسانی است؟

• زنانی که مهاجرت کرده‌اند و با دوری از خانواده، فرهنگ جدید و زبان تازه درگیرند

• دانشجویانی که از صحبت کردن در جمع‌ها به دلیل لهجه یا واژگان کم می‌ترسند

• مادرانی که فرسوده‌اند، ناامید شده‌اند یا فرزندانی با شرایط خاص دارند

• زنانی با محدودیت‌های جسمی یا بینایی که از اضطراب، تنهایی یا اعتماد‌به‌نفس پایین رنج می‌برنداگر تو هم یکی از این زنان هستی، این مقاله برای توست. برای تویی که خسته‌ای از لبخند زدن‌های زورکی.

راه‌حل چیه؟ معرفی رویکرد پذیرش واقع‌گرایانه هیجاناتدر روان‌درمانی نوین، رویکردهایی مثل ACT (درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد)، طرحواره‌درمانی و درمان‌های هیجان‌محور تأکید زیادی دارند روی این جمله:«هیجانات منفی دشمن نیستند؛ پیام‌آورند.»احساس غم، خشم، حسادت یا ناامیدی، پیام‌هایی‌اند که از درون ما می‌آیند.قرار نیست با آن‌ها بجنگیم یا فرار کنیم؛بلکه باید آن‌ها را بشنویم، بفهمیم و معنا بسازیم.

رویکرد Vita Senses Therapy: گوش دادن به خود با تمام وجودمن، هاجر اورنگ، روانشناس و درمانگر، در مسیر کار با زنانی که از اضطراب، افسردگی و تروما رنج می‌برند، روشی را طراحی کرده‌ام که ریشه در پذیرش واقع‌گرایانه احساسات دارد.این رویکرد به نام Vita Senses Therapy ترکیبی‌ست از:

• موسیقی، صداهای طبیعت

• هنرهای حسی مثل آشپزی

• تمرینات تماس با بدن

• رویکردهای علمی مثل CBT، ACT، تحلیل رفتار متقابل و درمان‌های مبتنی بر هیجان

هدف این روش، کمک به زنانی‌ست که مهاجرت کرده‌اند، مادرانی که با فرسودگی یا چالش‌های فرزندپروری دست و پنجه نرم می‌کنند، و خانم‌هایی که با مشکلات روحی و جسمی روبه‌رو هستند تا دوباره خودشان را ببینند، بشنوند و بپذیرند.

۴ گام برای رهایی از چرخه‌ی مثبت‌گرایی سمیبر اساس رویکرد Vita Senses Therapy:

گام اول: احساساتت را بشنو، نه سانسور کن

• وقتی ناراحتی، به خودت نگو «باید قوی باشم».

• نرو سراغ جمله‌های کلیشه‌ای.تمرین: پلی‌لیستی از آهنگ‌هایی بساز که غم، دلتنگی یا خشم رو بدون فیلتر نشون می‌دن. چند دقیقه بشین و فقط گوش بده. بدون قضاوت. بدون تلاش برای بهتر شدن.

گام دوم: حضور بدنی، نه ذهنی ساختگی

• وقتی جمله‌ی «همه چیز خوبه» توی ذهنت می‌پیچه، برو سراغ بدنت.تمرین: یه شیء بافت‌دار لمس کن — مثل پارچه، سنگ یا برگ.با تمام حواست فقط لمسش کن. این grounding یعنی بازگشت از ذهن به حس.

گام سوم: نام‌گذاری بدون نقاب

• «من قوی‌ام» همیشه واقعی نیست.

• صادق بودن با خودت، نوعی احترامه.تمرین: برو جلوی آینه و بدون لبخند اجباری بگو:«من مضطربم.»«من از تنهایی خسته‌ام.»و ببین چه حسی بهت دست می‌ده.

گام چهارم: حرکت کوچک، اما واقعی

• لازم نیست همه‌چیز رو درست کنی. فقط یه کار کوچیک اما واقعی بکن.تمرین: دفترچه‌ای بساز به اسم «لحظه‌هایی که واقعاً حضور داشتم»هر شب فقط یه چیز توش بنویس.مثلاً: «امروز پنج دقیقه کنار پنجره نفس عمیق کشیدم.»

داستان واقعی: وقتی "مثبت باش!" حال آدم را بدتر می‌کندیکی از دوستانم همیشه جمله‌ی «مثبت فکر کن» رو از اطرافیانش می‌شنید.انقدر تکرارش کرده بود که خودش هم باورش شده بود.ولی درونش خالی بود. احساساتش رو نمی‌دید. فقط وانمود می‌کرد.وقتی تمرین‌های بالا رو براش گفتم، بعد از چند ماه برگشت و گفت:«هیچ‌کدوم از اون جملات انگیزشی بهم کمک نکرد. ولی وقتی به خودم اجازه دادم واقعاً ناراحت باشم، تازه آروم گرفتم.»الآن کتاب‌های روانشناسی می‌خونه، خودش رو بهتر می‌شناسه، و می‌دونه:راست بودن با خود، از هر انگیزه‌ای ارزشمندتره.

جمع‌بندی: انسان بودن یعنی گاهی غمگین بودنهیچ انسانی کامل نیست.هیچ‌کس همیشه شاد و مثبت نیست.زندگی بدون غم، ترس، خشم یا دلتنگی، فقط یک تصویر فیلترشده‌ی مجازیه — نه واقعیت.

غم‌ها بخشی از زندگی‌ان.هیجانات منفی، دشمن نیستن.و «خوشبختی واقعی»، نه با انکار احساسات، بلکه با پذیرش صادقانه‌شون ساخته می‌شه.

تو لازم نیست همیشه خوب باشی تا قوی باشی.کافیه فقط «خودت» باشی.

اگر تو هم احساس کردی این مقاله برایت آشنا بود،اگر خسته‌ای از فشار برای لبخند زدن،و دلت می‌خواد یه قدم کوچیک اما واقعی به سمت آرامش برداری...

• کامنت بذار برام و نظرت رو باهام درمیون بذار

• یا این مقاله رو با کسی به اشتراک بذار که فکر می‌کنی بهش نیاز داره

• و اگه حس کردی آماده‌ای برای قدم بعدی، یه تماس کشف رایگان ۱۵ دقیقه‌ای رزرو کن از این لینک:

  رزرو تماس رایگان با هاجر اورنگ

با هم قدم‌به‌قدم پیش می‌ریم — بدون قضاوت، بدون فشار، فقط با خودِ واقعی تو.

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

متن قانونی دربارهٔ حقوق نویسنده و استفادهٔ علمی از مقالات

تمامی مقالات این وب‌سایت به طور کامل و اختصاصی توسط روان‌شناس هاجر اورنگ نوشته شده‌اند و هیچ بخشی از منابع خارجی اقتباس یا کپی نشده است.

دانشجویان، روان‌شناسان، و متخصصان حوزهٔ سلامت روان می‌توانند از این مقالات برای پژوهش‌های علمی (مانند پایان‌نامه کارشناسی، ارشد یا دکترا)، مقالات پژوهشی یا محتواهای آموزشی استفاده کنند، فقط به شرط رعایت موارد زیر:

نام نویسنده باید به‌وضوح ذکر شود: روان‌شناس هاجر اورنگ

منبع کامل باید نوشته شود: برگرفته از وب‌سایت www.pureinsightstherapy.com

در صورتی که این موارد رعایت نشود و محتوای مقاله بدون ذکر منبع یا نویسنده به‌صورت کامل یا جزئی کپی شود، این عمل سرقت علمی (پلاژیاریسم) محسوب شده و از نظر قانونی پیگیری خواهد شد.